Svakog drugog vikenda u maju i oktobru, svijet obilježava Svjetski dan ptica selica.
Ovaj datum nije samo simboličan, već služi kao ključni podsjetnik na važnost očuvanja migracionih puteva i staništa koja su od presudnog značaja za opstanak miliona ptica.
Gostujući u emisiji “Sarajevsko jutro”, Zlatko Oneščuk iz Ornitološkog društva “Naše ptice” objasnio je zašto su ovi perjati putnici nezamjenjivi čuvari naše prirodne ravnoteže.
Prirodni “čistači” i čuvari ekosistema
Ptice selice često nazivaju “čistačima prirode” zbog njihove nevjerovatne efikasnosti u kontroli štetočina.
- Lastavice kao saborci: Samo jedna lastavica tokom sezone može pojesti na hiljade insekata u našoj okolini.
- Kontrola glodara: Veće ptice selice hrane se miševima i gmizavcima, čime prirodno regulišu populacije koje bi bez njih mogle postati problematične za poljoprivredu i naselja.
BiH kao ključna stanica: “Stop-over” mjesta
Za ptice koje putuju sa juga ka sjeveru Evrope, naša zemlja nudi vitalna odmorišta. Područja poput Hutovog blata, Livanjskog polja i ostalih kraških polja u Bosni i Hercegovini predstavljaju takozvana “stop-over” mjesta. To su lokacije gdje se ptice, iscrpljene od dugog leta ili zaustavljene nepovoljnim vjetrovima, mogu odmoriti i nahraniti prije nastavka puta.
Klimatske promjene i gubitak staništa
Oneščuk upozorava da su migracione rute genetski kodirane u pticama, ali da moderni izazovi postaju sve teži:
- Vremenski ekstremi: Umjesto postepenog zatopljenja, ptice se suočavaju sa naglim oscilacijama i ekstremima koji ih zbunjuju i ugrožavaju tokom leta.
- Nestanak močvara: Isušivanje poplavnih livada i ukanalisanje rijeka drastično smanjuju broj mjesta gdje ptice mogu bezbjedno sletjeti.
Rode u Hrasnici: Simbol nade
Iako su izazovi veliki, priroda pokazuje nevjerovatnu otpornost. Najbolji primjer za to su rode u sarajevskom naselju Hrasnica. Nakon pauze od skoro 30 godina, par roda se vratio i već treću sezonu zaredom gnijezdi na istom mjestu.
“Ako ostavimo dovoljno prostora i mira, priroda će se oporaviti – to je nevjerovatno”, poručio je Oneščuk, ističući rode kao pravi simbol sreće i povratka proljeća u Sarajevo.
