U studiju TVSA razgovarali smo o značaju 1. marta ’92. godine, o atmosferi u tadašnjoj Skupštini Republike Bosne i Hercegovine, međunarodnom priznanju, ali i o tome gdje se Bosna i Hercegovina nalazi danas u odnosu na ideale nezavisnosti. Naš gost bio je čovjek koji se nalazio u samom centru tih događaja, Miro Lazović, tadašnji predsjednik Skupštine Republike Bosne i Hercegovine i jedan od učesnika ključnih političkih odluka tog vremena.
-Pa često se prisjećam tog vremena jer to je bilo turbulentno vrijeme raspada bivše Jugoslavije i u vrtlogu tog raspada Bosna i Hercegovina se našla u središtu. Ja moram reći da smo od ’90. do ’92. godine, do usvajanja referendumskog pitanja, imali niz aktivnosti u Skupštini Republike Bosne i Hercegovine koji su, između ostalog, i nastojali sa određenim prijedlozima transformisati bivšu Jugoslaviju – istakao je Lazović.
-Dakle, mi nismo bili protivnici Jugoslavije, ali smo bili protivnici te velikosrpske ideologije i dogovora koji je u Karađorđevu ’91. godine između Tuđmana i Miloševića stavljao Bosnu i Hercegovinu pod upitnik. Sjećam se da su Izetbegović i Kiro Gligorov predlagali konfederaciju, konfederalni odnos Jugoslavije. SDP je imao prijedlog kojeg sam ja iznio kao šef kluba SDP-a te ’91. godine da se transformiše Jugoslavija kao savez suverenih republika, suverenih država – pojašnjava Miro Lazović.
-Međutim, svi ti prijedlozi su bili odbijeni i od SDS-a i od HDZ-a, iz čega se mogao izvući zaključak da je iza scene bilo provođenje tog dogovora Tuđmana i Miloševića o podjeli Bosne i Hercegovine. Tako da smo u to vrijeme, od ’90. do ’92. godine, imali niz aktivnosti koje smo morali voditi na način da se u konačnici opredijelimo prema Bosni i Hercegovini koja će biti sačuvana kao nezavisna država, koja će sačuvati svoju cjelovitost. I u tim vremenima, krajem ’91. godine, prihvatili smo prijedlog Badinterove komisije, odnosno Evropske zajednice, da ukoliko želimo ići ka nezavisnosti da to moramo učiniti putem referenduma. I mi smo na toj jednoj burnoj sjednici 25. januara ’92. godine, kada je Momčilo Krajišnik i svi poslanici gotovo iz SDS-a i drugih političkih struktura napustili tu Skupštinu, ali je ostala ogromna većina u Skupštini, izglasali to referendumsko pitanje – istakao je Miro Lazović.
-Nekad i ne volim se sjećati tih trenutaka jer me vraćaju u neka vremena kada sam ja kao pripadnik srpskog naroda, ali prije svega, je l’, pripadnik Bosne i Hercegovine, bio izložen određenim pritiscima, prijetnjama i ja i moja porodica. Ali smo uspjeli tog 25. januara izglasati to referendumsko pitanje, a poslije toga uslijedie su prijetnje, barikade, koje su na neki način paralisale cijelu Bosnu i Hercegovinu, ali ipak nisu uspjeli spriječiti izlazak Bosanaca i Hercegovaca na taj referendum, jer 29. februara i 1. marta preko 64 % građana Bosne i Hercegovine je glasalo – pojašnjava naš sagovornik.
-Bili smo jedinstveni. I sad u jednoj racionalnoj, trezvenoj analizi, ja sam siguran da u tom procentu od 64 % građana koji su glasali za nezavisnu Bosnu i Hercegovinu, da sigurno ima između 10 i 15 % građana srpske nacionalnosti koji su i pored prijetnji i barikada izašli i glasali za nezavisnu Bosnu i Hercegovinu. Dakle, to je bio jedan težak period, ali svi mi koji smo tada učestvovali u Skupštini Republike Bosne i Hercegovine možemo biti ipak ponosni – poručio je Miro Lazović.
Više u videu:
