U povodu obilježavanja godišnjice i kolektivne dženaze u Prijedoru, gdje je ukopano još pet žrtava s nekompletnim tijelima, gost emisije Špica bio je viši naučni saradnik Instituta za historiju, dr. Jasmin Medić. Najmlađa žrtva ove godine, Azmir Hajrudin, imao je samo 24 godine u trenutku ukopa.
Govoreći o razmjerama zločina i sistemskom prikrivanju tragova u Prijedoru i okolini, dr. Medić je izjavio da nema nikakvu dilemu o prirodi zločina:
“Ja uopšte nemam dilemu, dakle bez obzira na presude pred međunarodnim sudom za bivšu Jugoslaviju… u Den Haagu, presudama domaćih sudova, ja uopšte nemam nikakvu dilemu da je i na području opštine Prijedor, kao recimo i u Istočnoj Bosni, u dolini Sane, u Istočnoj Hercegovini da je počinjen genocid.”
Prema njegovim riječima, formulaciju o razmjerama genocida radije naziva “nepresuđenim genocidom”, s obzirom na to šta je sve počinjeno i kako su u maju 1992. godine najavljeni strateški ciljevi.
Kao ključni razlog izostanka sudskih presuda za genocid u Prijedoru, dr. Medić ističe činjenicu da je čelni čovjek prijedorske policije Simo Drljača ubijen prilikom hapšenja 1997. godine, dok je predsjednik Izvršnog odbora Optine Prijedot Milan Kovačević preminuo tokom procesa pred Haškim tribunalom.
S druge strane, visoki vojni zvaničnici poput Vladimira Arsića i Radmilo Zeljaja i dalje su na slobodi, iako su se nalazili na optužbama koje su uključivale genocid. Medić smatra da bi ovi optuženi, uz odgovarajuću hrabrost i trud tužilaca, trebali i morali odgovarati za genocid i saučesništvo u njemu.
Komentirajući tromost sistema i nedostatak hrabrosti tužilaštva, dr. Medić naglašava dodatni problem: osobe koje pobjegnu u Srbiju, poput onih sa takozvane “A liste” (među kojima su Arsić i Zeljaja), izuzetno teško mogu biti izručene pravosudnim organima Bosne i Hercegovine. Vođenje procesa u samoj Srbiji također se pokazalo upitnim, uzimajući u obzir primjere poput oslobađanja generala Živanovića za genocid u Srebrenici.
Trideset četiri godine nakon početka agresije, potraga za kostima nestalih lica i dalje se suočava s ogromnim preprekama. Medić upozorava na bolnu istinu da neće svi posmrtni ostaci biti pronađeni: “Porodice mnogih žrtava nažalost nikada neće dočekati da ukopaju svoje najmilije”.
Problem je i sa N.N. posmrtnim ostacima, te Medić predlaže se da se tužilaštva fokusiraju na to da se do sljedeće dženaze dozvoli ukop onih ostataka iz kojih se zbog uništenja ne može izvući DNK-analiza.
Ključni problem ostaje u rukama onih koji znaju lokacije skrivenih grobnica, ali zbog straha ili nedostatka dobre volje i dalje šute, zaključuje Medić.
Više u videu:
